Kształtowanie gotowości do aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym, obok przygotowania do podjęcia pracy, uzyskania ekonomicznej , a przede wszystkim osobistej niezależności, stanowi ostateczny cel rehabilitacji jednostek głębiej upośledzonych umysłowo w klasie przysposabiającej do pracy.

 Wybór metod, form pracy terapeutyczno – wychowawczych zmierzających do osiągnięcia tego celu zależy od nauczyciela. Obowiązuje go również stosowanie zasad ortodydaktyki na każdym etapie pracy, które gwarantują skuteczność i trwałość efektów planowanych działań dydaktyczno – wychowawczych:

Zasada gruntownej znajomości ucznia i przychodzenia mu z racjonalną pomocą,

Zasada indywidualizacji wymagań, metod, doboru środków dydaktycznych oraz organizacji i tempa pracy,

Zasada aktywnego udziału ucznia w procesie nauczania – uczenia się,

Zasada systematyczności i stopniowania trudności,

Zasada trwałości osiągnięć, umiejętności korzystania z nich i dalszego ich doskonalenia

zasada trwałości wiedzy poprzez utrwalanie nabytych wiadomości i umiejętności

zasada wiązania teorii z praktyką

Do szkoły przysposabiającej do pracy uczęszczają uczniowie, którzy ukończyli gimnazjum, nie dłużej niż do ukończenia 24 roku życia.

Jest to szkoła ponadgimnazjalna, która utrwala i poszerza zakres posiadanej wiedzy ogólnej oraz pozwala nabywać nowe umiejętności. Dużą wagę kładzie się na przysposobienie do pracy, realizowane w odpowiednich pracowniach: bukieciarstwa, gospodarstwa domowego, drewna, tkactwa i szycia. Szczególnie młodzież ma możliwość zapoznania się z elementami ogrodnictwa, prac porządkowych oraz wykonywania elementów pamiątkarskich.

 Nabyte umiejętności uczniowie wykorzystują do tworzenia różnorodnych kompozycji kwiatowych, stroików świątecznych, naprawy własnej odzieży, tkania makatek, przygotowania prostych posiłków, robienia prostych przetworów, prasowania, prania ręcznego i w pralce, drobnych napraw stolarskich, tworzenia przedmiotów z drewna i metalu, a także do pielęgnacji i hodowli roślin, zagospodarowywania terenu wokół szkoły i prowadzenia sezonowych prac porządkowych.
Podczas tych zajęć uczniowie zapoznają się z rolą pracownika oraz przygotowują do podjęcia wspomaganej pracy na określonym stanowisku w zakładzie pracy chronionej.

W naszej szkole w procesie kształcenia uczniów wyodrębnia się następujące zajęcia:

  •  Funkcjonowanie osobiste i społeczne

 Podstawą do opracowania programu z przedmiotu “funkcjonowanie w środowisku” były treści dydaktyczno – wychowawcze zawarte w “Programie wychowania i nauczania dzieci i młodzieży upośledzonych umysłowo w stopniu umiarkowanym i znacznym” oraz wcześniejsze materiały dotyczące tego tematu. Modyfikując i rozszerzając wymienione treści przygotowaliśmy program, który zwiera trzy działy:
1. uspołecznienie
2. komunikacja
3. elementarne pojęcia
matematyczne

 Głównym celem realizacji omawianych założeń programowych jest takie przygotowanie młodzieży głębiej upośledzonej umysłowo, aby mogła godnie uczestniczyć w życiu mikro- i makro- społecznym, kulturalnym i ekonomicznym, by była przygotowana, na miarę własnych indywidualnych możliwości, do realizowania wymagań i oczekiwań stawianych jej przez społeczeństwo.

 Uspołecznienie – to kontynuacja treści programowych z samoobsługi i uspołecznienia realizowanych w szkole podstawowej. Rozszerzone zostały te treści, które dotyczą bezpośrednio lub pośrednio młodzieży i osób dorosłych upośledzonych umysłowo, np.:

 współodpowiedzialność za status materialny najbliższej rodziny ( co ma związek z rentą socjalną ),
podstawowe dokumenty medyczne.

 Wykorzystując własne doświadczenie rozszerzyliśmy treści programowe z zakresu tematyki dotyczącej ucznia jako członka społeczeństwa. Uważamy, że elementy historii, życia społecznego a nawet politycznego są ważnym czynnikiem w pełnej rehabilitacji naszych uczniów. Jednostki upośledzone umysłowo nie żyją obok tych problemów, ale są ich uczestnikami z mniejszą lub większą świadomością własną.

 Proponowana przez nas tematyka zajęć z tego zakresu realizowana jest przez nas na zajęciach ogólnokształcących. Odbiór tych treści oraz przyswajanie przez uczniów zależy w dużej mierze od indywidualnych predyspozycji intelektualnych. Bardziej zainteresowani tymi problemami są uczniowie umiarkowanie upośledzeni umysłowo, jednak jednostki znacznie upośledzone umysłowo również przyswajają te treści, które warunkują ich egzystencję w zespole, grupie wychowawczej, rodzinie i społeczności lokalnej.

 Komunikacja i elementarne pojęcia matematyczne stanowią również kontynuację dotychczasowych treści dydaktyczno – wychowawczych. Jednak główny nacisk kładzie się na praktyczne wykorzystanie zdobytych już umiejętności w życiu codziennym.

Opracowane przez nas treści mają charakter otwarty i powinny być tak dobierane i modyfikowane, aby zostawiły trwały efekt w prowadzonym procesie edukacyjno – terapeutycznym młodzieży i dorosłych głębiej upośledzonych umysłowo.

 Młodzież głębiej upośledzona umysłowo jest grupą najbardziej zróżnicowaną pod każdym względem : poziom rozwoju psychofizycznego, społecznego oraz sprawności manualnej. Wynika z tego, że postępowanie pedagogiczne musi być dostosowane do indywidualnych potrzeb i możliwości jednostki. Stąd preferowana metoda pracy w klasach przysposabiających do pracy to praca indywidualna, która winna zawsze przebiegać w grupie. Indywidualne podejście do ucznia pozwala uczynić pracę maksymalnie efektywną. Taka metoda pracy sprzyja na powstanie pozytywnej interakcji emocjonalnej między nauczycielem a uczniem. Jest to jeden z najważniejszych czynników efektywnej pracy z jednostką głębiej upośledzoną umysłowo. Taka sytuacja wychowawcza umożliwia uczniowi zaspokojenie szeregu podstawowych potrzeb społecznych ( uznania, akceptacji, wyróżnienia w grupie, i inne ). Praca indywidualna prowadzona w grupie ma duży wpływ na osiągalne rezultaty: nie izoluje ucznia od naturalnych warunków zajęć w grupie, obserwowanie czynności wykonywanych przez kolegów ułatwia powtarzanie tych samych czynności manualnych i przeciwdziała wystąpieniu dekoncentracji, gdy w grupie panuje atmosfera pracy.

 Przygotowując programy z przysposobienia do pracy kierowałam  się następującymi, głównymi czynnikami:

1. zdolności, zainteresowania i aktualne potrzeby naszych uczniów
2. kontynuacja procesu rehabilitacji
3. baza materiałowa naszej placówki
4. potrzeby środowiska rodzinnego
5. predyspozycje
nauczyciela

 

Małgorzata Karpik